https://wiki.royalfamily.ba/index.php?action=history&feed=atom&title=Ban_KulinBan Kulin - Istorija izmjena2026-06-15T23:23:17ZHistorija promjena ove stranice na wikijuMediaWiki 1.23.3https://wiki.royalfamily.ba/index.php?title=Ban_Kulin&diff=11365&oldid=prevRojalist u 13:42, 21 septembar 20212021-09-21T13:42:10Z<p></p>
<p><b>Nova stranica</b></p><div>{{DISPLAYTITLE:<span style="font-family:Georgia;font-size:34px;">Ban Kulin</span>}}<br />
<div class="plainlinks" style="text-align: justify;"><br />
<!-- Comment [[Datoteka:BanKulin Infobox 0.jpg|desno]] --><br />
{{Infokutija Vladar<br />
| Ime = Ban<br />Kulin Konstantinac<br />
| Nasljeđivanje = Drugi [[Ban]] [[Bosna|Bosne]]<br />
| Slika = <br />
[[Datoteka:KulinStampJU.jpg|okvir|Jubilarna markica Jugoslovenskih pošta povodom 800 godina "Kulinove Povelje".]]<br />
| Opis slike = <br />
| Vladavina = 1173-1204<br />
| Krunidba = cca.1172<br />
| Prethodnik = [[Vicekralj]] i [[Ban]] [[Ban Borić|Borić]]<br />
| Nasljednik = [[Ban Stjepan]]<br />
| Supružnik = <br />
| Djeca = <br />
| Dinastija = Árpád, [[Kotromanići]]<br />
| Otac = [[Ban Borić]]<br />
| Majka = princeza Anna Dukaina od Bizanta<br />
| Datum rođenja = 1137<br />
| Mjesto rođenja = <br />
| Datum smrti = 1204<br />
| Mjesto smrti = [[Bosna]]<br />
| Mjesto sahrane = [[Bosna]]<br />
|}}<br />
<br />
[[Ban|<span style="line-height:40px; font-size:3.5em; font-family: Lato">B</span>an]] '''Kulin Konstantinac''' (mađ.-grč. ''Kalamanos Konstantinos''<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Konstantinos_Kalamanos Constantine Kalamanos, biografija. Engleska Wikipedia.org.]</ref>) je bio unuk mađarskog kralja '''Kálmána''' (1095-1116)<ref name=Katona>[http://books.google.ba/books?id=rZwAAAAAcAAJ&q=borichii#v=snippet&q=borichii&f=false István Katona. Historia Critica Regum Hungariae: Ex Fide Domesticorum Et Exterorum Scriptorum Concinnata. Stirpis Arpadianae ; T. 4, Complectens Res Gestas Stephani III. Ladislai II. Stephani IV. Belae III. Emerici, Ladislai III. Published by Weingand Et Koepf, 1781; str.48]</ref> i po majci član Bizantske Imperijalne Porodice, te drugi suvereni vladar države [[Bosna|Bosne]]<ref>[http://books.google.com/?id=iJFFvsgNO-QC&pg=PA104 Joannes Cinnamus, Deeds of John and Manuel Comnenus. #95 u Ediciji "Records of civilization", Columbia University Press, 1976, ISBN 0231040806 i 9780231040808; str.104]</ref>. Prema mađarskim dvorskim istoričarima kao najpouzdanijim izvorom u ovom slučaju<ref name=mmolnar>Molnár, Miklós. A Concise History of Hungary. Cambridge University Press, 2001.</ref>, na čelo države došao je naslijedivši svog oca mađarskog princa-pretenda (sina kralja Kálmána od [[Mađarska|Mađarske]]) i osnivača srednjovjekovne bosanske države, [[Vicekralj]]a i [[Ban]]a '''[[Ban Borić|Borić]]a''' (lat. ''"Banus Culinus, Borichii filius"'', "Ban Kulin, sin Borićev")<ref name=Katona1>[http://books.google.ba/books?id=rZwAAAAAcAAJ&q=borichii#v=snippet&q=borichii&f=false István Katona. Historia Critica Regum Hungariae: Ex Fide Domesticorum Et Exterorum Scriptorum Concinnata. Stirpis Arpadianae ; T. 4, Complectens Res Gestas Stephani III. Ladislai II. Stephani IV. Belae III. Emerici, Ladislai III. Published by Weingand Et Koepf, 1781; str.581.]</ref>.<br />
<br />
Prethodno guvernersko iskustvo sticao je na položaju carskog upravnika-namjesnika bizantske provincije Cilicije u kopnenom zaleđu Kipra, današnja Turska.<br />
<br />
==Bizantski namjesnik Provincije Cilicije==<br />
Kulinova majka je bila bizantska princeza '''Anna Komnena Dukain''' a brat '''Kalman Sztefan'''<ref name="Kerbl">[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/rebyz_0766-5598_1980_num_38_1_2115_t1_0311_0000_1 Raimund Kerbl. Byzantinische Prinzessinnen in Ungarn zwischen 1050—1200 und ihr Einfluss auf das Arpadenkönigreich]</ref><ref>[http://www.magyarvagyok.com/genealogy/getperson.php?personID=I235&tree=REX Online enciklopedija geneaologije Mađarske.].</ref> Godine 1163 car '''Manuel I Komnen''' je postavio Kalmana Konstantinca za [[Vicekralj|guvernera]] bizantske provincije Cilicije (kopneno zaleđe Kipra, u današnjoj Turskoj).<ref>Kristó, Gyula (editor): Korai Magyar Történeti Lexikon - 9-14. század ''(Encyclopedia of the Early Hungarian History - 9-14th centuries)''; Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest; ISBN 963-05-6722-9.</ref> Godine 1170 Kalman gubi provinciju pred vojskom armenskog princa [http://en.wikipedia.org/wiki/Mleh,_Prince_of_Armenia '''Mleha od Cilicije'''].<br />
<br />
==Preuzimanje [[Bosna|Banovine Bosne]] ==<br />
Iako je uz pomoć raspoloživih carskih trupa lako mogao povratiti Ciliciju<ref>Runciman, Steven: A History of the Crusades - Volume II (The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East 1100-1187); Cambridge University Press, 1988, Cambridge; ISBN 0-521-06162-8.</ref>, saznavši da mu je otac na samrti ipak se u žurbi vraća u Bosnu koju će naslijediti postavši njen drugi [[ban]], uzevši bosnizirano vladarsko ime [[ban Kulin|Kulin]]. Tako se kao zvanični guverner Cilicije zadnji put pominje 1173, pa je to vjerovatno godina Borićeve smrti u kojoj je Kulin preuzeo vladavinu nad Bosnom.<br />
<br />
Prema hronici pisca i svećenika fra Ivana Franje Jukića, iz XIX vijeka, Borić je vladao [[Bosna|Bosnom]] od 1141-1168<ref name=Jukic>[http://books.google.ba/books?id=hG4zAQAAMAAJ Zgodnja danica, 1864. p.263]</ref>, pa je od nastojanja 1163-1168 da se Borića zbaci s vlasti, do povratka njegovog sina Princa Kulina sa guvernerske službe iz Cilicije 1170 odnosno smrti Borićeve 1173, u Bosni bio period ''interregnuma'', sve dok 1180 Kulina nije priznao i Rim nakon [[Ban_Bori%C4%87#Geopoliti.C4.8Dke_prilike|sređivanja geopolitičkih prilika]].<br />
<br />
Iako je prema popularnom romantičarskom ubjeđenju Kulin bio rodonačelnik odnosno otac bosanske državnosti, to vjerovanje je istorijski netačno i pravno neutemeljeno, pošto je Kulin do najvišeg položaja u [[Bosna|Bosni]] došao direktnim (paternalno tj. po muškoj liniji) nasljeđivanjem titula i vlasti od svog oca, prvog bosanskog [[Ban]]a [[Ban Borić|Borića]].<br />
<br />
Za Kulina se veže i mit o trgovačkoj dozvoli ("Povelji") koju je izdao Dubrovčanima, a koju romantičari pogrešno označavaju kao rodni list (državnosti) Bosne i Hercegovine. To je besmisleno pošto je Bosna i Hercegovina tek naziv za kvazidržavno uređenje protektorata tokom ''de facto'' okupacije [[Bosna|Bosne]] započete agresijom Austrije 1878 i nastavljene '''dejtonskom rekolonizacijom''' 1995<ref name=mchoss>Chossudovsky, Michel (1996) [https://www.globalresearch.ca/economic-war-crimes-dismantling-former-yugoslavia-recolonizing-bosnia-herzegovina/5598971 '''Economic War Crimes: Dismantling Former Yugoslavia, Recolonizing Bosnia-Herzegovina''']. ''Global Research'', July 15, 2017 (''Global Research'', 19 February 2002), first published in: ''Covert Action Quarterly'' 56, Spring 1996. (bos. '''Ekonomski ratni zločini: Demontaža Jugoslavije i rekolonizacija Bosne-Hercegovine''')</ref>. Osim toga, prvi oblik pravnog postojanja svoje državnosti zemlja Bosna veže za Kulinovog oca [[Ban Borić|Bana Borića]] (mađarskog princa Borisa) i njegov početak prava na suverenitet nad zemljom Bosnom po [[Međunarodni pravni poredak|pravilima međunarodnog poretka]].<br />
<br />
<br />
{{Početak redoslijedne kutije}}<br />
{{Vladarske titule}}<br />
{{Redoslijedna kutija 2 na 1<br />
|titula1=[[Vicekralj]] Cilicije<br />
|titula2=[[Ban]] Bosne<br />
|godine1=1163-1170<br />
|godine2=1173-1204<br />
|prethodnik1= [http://en.wikipedia.org/wiki/Thoros_II,_Prince_of_Armenia#The_murder_of_his_brother Princ Thoros II Armenski]<br />
|prethodnik2= [[Ban Borić]]<br />
|nasljednik= [[Ban Stjepan]] 1204-1232<br />
|nasljednik2= Mleh of Cilicije<br />
}}<br />
{{Kraj redoslijedne kutije}}<br />
<br />
<br />
<br />
== Takođe pogledajte ==<br />
* [[Bosanski monarsi]]<br />
* [http://royalfamily.ba Internet portal Bosanske Kraljevske Porodice]<br />
<br />
<br />
<br />
==Reference==<br />
{{refspisak|2}}<br />
</div><br />
<br />
[[Kategorija:Bosna]]<br />
[[Kategorija:Monarhija]]<br />
[[Kategorija:Monarhizam]]<br />
[[Kategorija:Bosanski monarsi]]<br />
[[Kategorija:Istorija]]<br />
[[Kategorija:Titule]]<br />
[[Kategorija:Biografije]]<br />
[[Kategorija:Svijet]]</div>Rojalist